ویژگی های جامعه آسیب پذیر در کلام امیر مؤمنان علیه السلام(صفات کوفیان)

ویژگی های جامعه آسیب پذیر در کلام امیر مؤمنان علیه السلام(صفات کوفیان)

نمونه هايى از اين ویژگی ها را مى توان در خطبه هاى زير مشاهده كرد:

1- تفرقه و پراکندگی. در خطبه بيست و پنج مى فرمايد: « سوگند به خدا مى دانستم اين ها به زودى بر شما مسلّط خواهند شد، زيرا آنان در يارى از باطلشان متّحدند و شما در راه حق متفرّقيد... بار خداوندا (از بس نصيحت كردم) آنها را خسته و ناراحت ساختم و آنها نيز مرا خسته كردند من آنها را ملول و آنها نيز مرا ملول ساختند

2- دورویی و نفاق: در خطبه بيست و هفتم مى فرمايد: «... يا أشباه الرّجال و لا رجال ، شگفتا شگفتا- به خدا سوگند- اين حقيقت قلب انسان را مى ميراند و غم و اندوه مى آفريند، كه آنها در مسير باطل اين چنين متّحدند و شما در راه حق

اين چنين پراكنده. روى شما زشت، و همواره غم و غصّه قرينتان باد... اى كسانى كه به مرد مى مانيد ولى مرد نيستيد

3- شعار بدون عمل: در خطبه بيست و نهم مى خوانيم: « اى مردمى كه بدنهايتان جمع و افكار و خواسته هاى شما پراكنده است، سخنان داغ شما، سنگ هاى سخت را در هم مى شكند ولى اعمال سست شما، دشمنانتان را به طمع مى اندازد، در مجالس و محافل مى گوييد: «چنين و چنان خواهيم كرد.» امّا هنگام جنگ، فرياد مى زنيد: «اى جنگ از ما دور شو.

4-خستگی، از پای نشستگی واصلاح ناپذیری: در خطبه شصت و نهم مى فرمايد: « چه قدر با شما مدارا كنم همچون مدارا كردن با شتران تازه كار كه از سنگينى بار، پشتشان مجروح مى شود و همچون جامه كهنه و فرسوده اى كه هر گاه گوشه اى از آن را بدوزند، از سوى ديگر پاره مى شود

5- عدم نشاط و روحیه انقلابی گری: در خطبه نود و هفتم آمده: « اى كسانى كه بدنهايتان حاضر است و عقلهاى شما پنهان، و خواسته هايتان متفاوت و اى كسانى كه زمامدارانتان به شما مبتلا شده اند،... اى اهل كوفه من به سه چيز (كه در شما هست) و دو چيز (كه در شما نيست) مبتلا شده ام: گوش داريد امّا كريد، سخن مى گوييد امّا گنگيد، چشم داريد، امّا كوريد. نه هنگام نبرد آزادمردان صادقيد و نه به هنگام آزمايش، برادران قابل اعتماد

6 – بی تفاوتی و عدم موضع گیری شفاف در شرایط حساس -در خطبه يكصد و نوزدهم آمده است: «ما بالكم أمخرسون أنتم... ، شما را چه مى شود مگر لاليد (چرا سخن نمى گوييد)... چرا چنين هستيد هرگز به راه راست موفّق نشويد و هيچ گاه در راه حق قدم مگذاريد»

7- دشمن صفتی : در خطبه يكصد و بيست و يكم مى خوانيم:

« من مى خواهم به وسيله شما بيمارى ها را مداوا كنم، امّا شما خود درد منيد. من به كسى مى مانم كه بخواهد خار را به وسيله خار بيرون آورد، با اينكه مى داند خار همانند خار است. »

8- ترسیدن از دشمن به همراه جوسازی و غوغاسالاری : در خطبه يكصد و بيست و سه مى فرمايد: « گويا مى بينم كه به هنگام (فرار) همهمه مى كنيد، همچون صدايى كه از سوسماران به هنگام ازدحامشان به وجود مى آيد، نه قادر به گرفتن حقّى هستيد و نه به جلوگيرى از ظلم و ستمى

9- عدم اطاعت از فرامین آشکار و پنهان رهبر: در خطبه يكصد و بيست و پنج آمده: « ...نه آزادمردان راستگويى به هنگام فرياديد، و نه برادران مطمئن و رازدارى به هنگام نجوا

10- فرار از نصیحت و خیرخواهی : در خطبه يكصد و سى و يك آمده: « اى روح هاى پراختلاف و اى قلب هاى پراكنده شما كه بدنهايتان حاضر و قلب هايتان پنهان است، من شما را به سوى حق مى كشانم ولى همچون گوسفندانى كه از غرّش شير فرار كنند، مى گريزيد

نوشته آیه الله مکارم تلخیص و تصرف از کتاب پيام امام شرح تازه وجامعى برنهج البلاغه، ج 3 ، صفحه ى 156

منشأ مشروعیت حکومت دینی در نهج البلاغه...